นวัตกรรม? การกระจายศูนย์? สรุปแล้ว Web 3.0 คืออะไรกันแน่

เรามักได้ยินคำว่า Web 3.0 จากแวดวงคริปโต แต่ความหมายกลับคลุมเครือ และมักถูกพูดถึงไปพร้อมกับคริปโตเคอร์เรนซี บล็อกเชน NFT และ Metaverse คุณเคยสงสัยไหมว่า Web 3.0 คืออะไรกันแน่

หลายคนยังเข้าใจ Web 3.0 แบบลาง ๆ และมีไม่น้อยที่กระโดดเข้าไปทั้งที่รู้จักแค่คำว่า “การกระจายศูนย์” หรือ “การประมวลผลแบบกระจาย” เพราะ Web 3.0 ก็เหมือน Metaverse คือเป็นเรื่องของอนาคต เป็นชุดแนวคิดที่ยังไม่มีข้อสรุปแน่ชัด ยังเป็นแนวคิดที่ค่อนข้างคลุมเครือ แม้แต่คนในวงการเองก็ยังอธิบายได้ไม่ชัด

แต่ Web 3.0 ไม่ใช่แนวคิดที่เพิ่งเกิดในสองสามปีนี้ แนวคิดนี้ถูกเสนอครั้งแรกตั้งแต่ปี 2001 โดย Dale Dougherty รองประธานของ O’Reilly Media (ซึ่งเป็นผู้ผลักดันแนวคิด Web 2.0 คนสำคัญในยุคแรกด้วย) หลังจากเขาเห็นฟองสบู่ดอทคอมแตก ตอนนั้นภาพของ Web 3.0 ยังคลุมเครือกว่านี้มาก รู้เพียงว่าเมื่อเทียบกับ Web 2.0 และ 1.0 แล้ว อินเทอร์เน็ตในอนาคตจะเน้น personalization และ customization มากขึ้น ไม่ใช่ความสัมพันธ์แบบสั่งการจากบนลงล่างและขาดการโต้ตอบ อย่างที่บริษัทอินเทอร์เน็ตยุคฟองสบู่ดอทคอมมีต่อผู้ใช้

‍

Web 1.0, Web 2.0 และ Web 3.0 ต่างกันอย่างไร

• Web 1.0

หน้าเว็บแบบสแตติก: ข้อมูลเป็นดิจิทัล ส่งทางเดียว

เช่น เว็บพอร์ทัลยุคแรกอย่าง Yahoo! เข้าไปแล้วจะเห็นแต่สิ่งที่เว็บอยากให้เห็น ทั้งข่าวและการประมูลออนไลน์ เน้นการส่งข้อมูลทางเดียว ผู้ใช้ทำได้แค่รับข้อมูลที่เว็บไซต์ให้มา ไม่สามารถโต้ตอบหรือร่วมสร้างสรรค์ได้

• Web 2.0

Facebook, IG, YouTube, TikTok: ผู้ใช้มีส่วนร่วมสร้างคอนเทนต์อย่างลึกซึ้ง

ผู้ใช้เต็มใจเข้ามามีส่วนร่วม เว็บไซต์ต่าง ๆ เริ่มมีระบบคอมเมนต์ แบรนด์ใหญ่ไม่ได้มีแค่เว็บไซต์ทางการ แต่เริ่มบุกโลกโซเชียลเต็มตัว และพยายามโต้ตอบกับผู้ใช้

ครีเอเตอร์เริ่มเข้ามา ทั้ง KOL อินฟลูเอนเซอร์ YouTuber และคนธรรมดาทั่วไปเริ่มผลิตคอนเทนต์ อินฟลูเอนเซอร์บางคนมีรายได้และชื่อเสียงแซงหน้าดาราหลายคน ผู้ติดตามหลักล้านถึงหลักสิบล้านกลายเป็นคอมมูนิตี้แฟนคลับของตัวเอง

แล้ว Web 3.0 จะมุ่งไปทางไหน

Web 3.0 จะพัฒนาไปตามแนวคิดเหล่านี้

• ตรวจสอบได้ (Verifiable)
• ไม่ต้องอาศัยความไว้วางใจ (Trustless)
• ปกครองตนเองได้สูง (Self-governing)
• ไม่ต้องขออนุญาตจากศูนย์กลาง (Permissionless)
• ประมวลผลแบบกระจาย (Distributed)

Web 3.0 หรือ Web3 จะเป็นเครือข่ายแบบกระจายศูนย์ ไม่มีใครหยุดการส่งข้อมูลได้ ข้อมูลทั้งหมดจะโปร่งใสมากขึ้น การประมวลผลแบบกระจายจะย้ายกลไกไปอยู่กับผู้ใช้จำนวนมาก และให้รางวัลเมื่อประมวลผลเสร็จ ซึ่งก็คือสิ่งที่เรียกกันว่าการขุด (mining) Web3 จึงค่อย ๆ พัฒนาระบบเศรษฐกิจของตัวเองขึ้นมา

‍

การใช้งาน Web 3.0

NFT (โทเคนที่ไม่สามารถทดแทนกันได้), dapp (แอปพลิเคชันแบบกระจายศูนย์), DeFi (การเงินแบบกระจายศูนย์), เศรษฐศาสตร์โทเคน (tokenomics)

‍

สรุป

Web 3.0 สร้างขึ้นบนพื้นฐานของ Web 2.0 แต่ต่างกันโดยสิ้นเชิงตรงที่ใช้ “การกระจายศูนย์” คืนข้อมูลกลับสู่แต่ละบุคคล ค่อย ๆ หลุดพ้นจากพันธนาการของ “บริษัทยักษ์ใหญ่แบบรวมศูนย์” ไปสู่โลกใหม่ที่อิสระกว่า และได้อำนาจควบคุมตัวตนและข้อมูลของตัวเองกลับคืนมา

แล้วเรื่องนี้ส่งผลอะไรกับเรา ในความเห็นส่วนตัว คือ “ข้อมูลกลับคืนสู่บุคคล”

• ฝั่งธุรกิจก็จะหันจากการพึ่งพายักษ์ใหญ่แบบรวมศูนย์ กลับมาสู่ฐานข้อมูลบุคคลที่หนึ่ง และกระตุ้นให้ธุรกิจถือครองข้อมูลของตัวเอง
• Social CRM ช่วยให้ธุรกิจได้อำนาจเหนือข้อมูลผู้ใช้กลับคืนมา
• แฟน ๆ เริ่มเป็นผู้กำหนดการเข้าถึงข้อมูล การแบ่งกลุ่มเป้าหมายจึงยิ่งสำคัญขึ้นเรื่อย ๆ

แน่นอนว่ามีหลายเสียงมองว่า Web3 อาจกลายเป็นฟองสบู่ในอนาคต อย่าง Elon Musk ก็เคยบอกว่า Web3 เป็นแค่ศัพท์การตลาด บล็อกเชนยังถือเป็นของใหม่มากในตอนนี้ และยังต้องใช้เวลาอีกพักกว่าจะหลุดจากการพึ่งพาเงินร่วมลงทุนและคริปโต ส่วนอนาคตจะเป็นฟองสบู่หรือไม่ คงต้องติดตามกันต่อไป!